ทะเบียนบ้าน เอกสารสำคัญที่คนมีบ้านต้องมี มีข้อมูลอะไรที่ต้องรู้บ้าง?
Highlights
- ทะเบียนบ้าน คือ เอกสารทางราชการที่ระบุข้อมูลของสิ่งก่อสร้างนั้นและข้อมูลของผู้ที่อยู่อาศัยภายในที่อยู่อาศัยนั้น
- ใน 1 บุคคลสามารถมีชื่อในทะเบียนบ้านได้เพียงฉบับเดียวเท่านั้น หากเป็นเจ้าของบ้านหลายหลังจะต้องใช้ชื่อบุคคลอื่นแทน หรือสามารถปล่อยว่างได้หากไม่สามารถหาบุคคลอื่นแทนได้แล้ว
- เจ้าบ้าน อาจเป็นเจ้าของบ้าน ผู้เช่า หรืออื่น ๆ ได้ โดยเจ้าบ้านมีหน้าที่แจ้งเรื่องต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นภายในบ้าน เช่น แจ้งเกิด แจ้งตาย แจ้งย้ายเข้าออกบ้าน เป็นต้น
- ผู้ที่มีสิทธิ์ขาย โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในทะเบียนบ้านนั้นจะเป็นเจ้าของบ้าน ไม่ใช่เจ้าบ้าน
ทะเบียนบ้าน คืออะไร?
ทะเบียนบ้าน คือ เอกสารราชการที่นายทะเบียนออกให้กับสิ่งปลูกสร้างสำหรับพักอาศัย เช่น บ้าน คอนโด ทาวน์โฮม ตึกแถว และอื่น ๆ โดยสิ่งปลูกสร้างหรือบ้านนั้น ๆ ที่สร้างแล้วเสร็จทุกหลังจะต้องยื่นขอทะเบียนบ้านตามกฎหมาย ซึ่งภายในทะเบียนบ้านจะประกอบไปด้วยข้อมูลของบ้าน และข้อมูลของบุคคลที่เป็นเจ้าของหรืออาศัยในบ้าน
คลายข้อสงสัย เจ้าบ้าน VS เจ้าของบ้านต่างกันอย่างไร
หลายคนอาจสับสนระหว่างเจ้าบ้าน และเจ้าของบ้าน ถึงแม้ว่าจะดูคล้ายกัน แต่ในทางกฎหมาย ทั้งสองคำนี้มีความหมายและหน้าที่แตกต่างกัน โดยสามารถแยกความหมายและหน้าที่ได้ดังนี้
ความหมายของ ‘เจ้าบ้าน’ กับ ‘เจ้าของบ้าน’
- เจ้าบ้าน หมายถึง ผู้ที่เป็นหัวหน้าของบ้าน ซึ่งอาจเป็นเจ้าของบ้าน ผู้เช่า หรืออื่น ๆ ก็ได้ และกรณีที่ไม่มีชื่อเจ้าบ้าน เจ้าบ้านไม่สามารถทำหน้าที่เจ้าบ้านได้ หรือเจ้าบ้านเสียชีวิต ผู้ดูแลบ้านคนอื่น ๆ ที่มีชื่อในทะเบียนบ้านก็สามารถขึ้นมาเป็นเจ้าบ้านแทนได้
- เจ้าของบ้าน หมายถึง ผู้ที่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินนั้น ซึ่งเจ้าของบ้านอาจเป็นเจ้าบ้าน ผู้ดูแลบ้าน หรืออาจไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านหลังนั้นก็ได้
หน้าที่ของ ‘เจ้าบ้าน’ กับ ‘เจ้าของบ้าน’
- หน้าที่ของเจ้าบ้าน คือ การแจ้งเรื่องต่าง ๆ ตามข้อบัญญัติ พ.ร.บ. การทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 เช่น แจ้งเกิด แจ้งตาย แจ้งย้ายเข้า-ออกที่อยู่ของผู้อาศัยในบ้าน และอาจรับผิดชอบเรื่องการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ภายในบ้าน
- หน้าที่ของเจ้าของบ้าน คือ การรับผิดชอบเกี่ยวกับการขาย โอนบ้านและที่ดินตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และสามารถถ่ายโอนกรรมสิทธิ์ให้กับผู้อื่น รวมถึงแต่งตั้งเจ้าบ้านได้ด้วย
ข้อมูลภายในทะเบียนบ้าน มีอะไรบ้าง?
ภายในทะเบียนบ้านจะมีรายละเอียดของบ้านและผู้ที่อยู่อาศัยในบ้านหลังนั้น ๆ โดยมีข้อมูลดังนี้
ข้อมูลเกี่ยวกับบ้าน
- เลขรหัสประจำบ้าน : จะมีทั้งหมด 11 หลัก โดยเรียงจากรหัสจังหวัด รหัสอำเภอ และลำดับบ้านในสำนักทะเบียน
- รายละเอียดที่อยู่ : เป็นตำแหน่งของบ้านหลังนั้น ๆ ซึ่งข้อมูลนี้มักนำไปใช้กรอกเอกสารอื่น ๆ โดยมีข้อมูล บ้านเลขที่ หมู่ ถนน ตำบล/แขวง อำเภอ/เขต และจังหวัด
- ชื่อหมู่บ้านหรือชื่อบ้าน : ระบุชื่อหมู่บ้านหรือโครงการบ้าน
- ประเภทและลักษณะบ้าน : ระบุลักษณะของที่อยู่อาศัย เช่น บ้าน ตึกแถว คอนโด ฯลฯ
- วันกำหนดเลขที่บ้าน : ระบุวัน เดือน ปี ที่กำหนดเลขที่บ้าน
ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลที่อยู่อาศัยในบ้าน
- ข้อมูลทั่วไป : เป็นข้อมูลจำเพาะของบุคคลที่อยู่อาศัยในบ้านแต่ละคน ใน 1 ชื่อมักจะมี ชื่อ, นามสกุล, วันเดือนปีเกิด, เลขบัตรประชาชน, เพศ, สัญชาติ, ชื่อบิดามารดา และประวัติการย้ายที่อยู่
- สถานภาพ : ภายในทะเบียนบ้านจะมีเพียง 1 คนที่มีตำแหน่งเจ้าบ้าน และบุคคลที่เหลือจะมีเพียงชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านเท่านั้น
ทะเบียนบ้าน แบ่งออกเป็นกี่ประเภท
ทะเบียนบ้านสามารถแยกได้อีก 5 ประเภท แต่ละประเภทจะมีรายละเอียดที่ต่างกัน ดังต่อไปนี้
- ทะเบียนบ้าน (ท.ร.14)
ทะเบียนบ้าน (ท.ร.14) หรือทะเบียนบ้านเล่มสีน้ำเงิน เป็นทะเบียนบ้านของผู้ที่มีสัญชาติไทย หรือต่างด้าวที่พำนักอาศัยโดยมีใบสำคัญประจำตัว
- ทะเบียนบ้าน (ท.ร.13)
ทะเบียนบ้าน (ท.ร.13) หรือทะเบียนบ้านเล่มสีเหลือง เป็นทะเบียนบ้านที่ออกให้กับคนต่างด้าวที่เข้าเมืองโดยชอบตามกฎหมายชั่วคราว หรือต่างด้าวที่เข้าเมืองโดยมิชอบด้วยกฎหมาย
- ทะเบียนบ้านชั่วคราว
ทะเบียนบ้านชั่วคราว เป็นทะเบียนบ้านที่ออกให้กับสิ่งปลูกสร้างที่ไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย เช่น สร้างในที่สาธารณะ สร้างโดยบุกรุก หรือป่าสงวน
- ทะเบียนบ้านชั่วคราวของสำนักทะเบียน
ทะเบียนบ้านชั่วคราวของสำนักทะเบียน เป็นทะเบียนบ้านสำหรับผู้ที่แจ้งออกจากทะเบียนบ้าน (ท.ร.14) เพื่อไปยังบ้านเลขที่ใหม่ หรือเพื่อเดินทางออกนอกประเทศ
- ทะเบียนบ้านกลาง
ทะเบียนบ้านกลาง ไม่ใช่ทะเบียนบ้าน แต่เป็นทะเบียนที่ผู้อำนวยการทะเบียนจัดทำให้ผู้ที่ไม่อาจมีชื่อในทะเบียนบ้าน
การขอทะเบียนบ้าน ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
เมื่อสิ่งปลูกสร้างสำหรับพักอาศัยสร้างแล้วเสร็จ จะทำทะเบียนบ้าน ต้องใช้อะไรบ้าง?
- ใบอนุญาตก่อสร้างอาคาร หรือหนังสือรับรองสิ่งปลูกสร้าง ซึ่งเป็นการแสดงว่าสิ่งปลูกสร้างนั้นดำเนินตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการก่อสร้างอาคาร
- โฉนดที่ดิน หรือเอกสารที่แสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่สิ่งปลูกสร้างตั้งอยู่
- บัตรประจำตัวประชาชนของผู้แจ้งขอทะเบียนบ้าน
- กรณีที่เป็นผู้ได้รับมอบหมาย จะต้องมีหนังสือมอบอำนาจ สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบ
- เอกสาร ท.ร.9 ที่ออกโดยหน่วยงานท้องถิ่นที่อยู่ในเขตของสิ่งปลูกสร้างที่ต้องการขอทะเบียนบ้าน
เช็กลิสต์ ขั้นตอนการขอทะเบียนบ้าน ทำตามได้ง่าย ๆ
การขอทะเบียนบ้านใหม่ไม่ได้วุ่นวายอย่างที่คิด ทำตามขั้นตอนการขอทะเบียนบ้านได้ง่าย ๆ ดังนี้
- ยื่นเรื่องขอทะเบียนบ้าน : เตรียมเอกสารและยื่นคำร้องให้กับสำนักทะเบียนในพื้นที่ที่สิ่งปลูกสร้างตั้งอยู่ ซึ่งเจ้าของบ้านจะต้องยื่นเอกสารขอทะเบียนบ้านภายใน 15 วันนับจากวันที่สร้างเสร็จ หากเลยเวลาที่กำหนดจะมีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท
- ตรวจสอบเอกสาร : นายทะเบียนได้รับเอกสารและคำร้องจากผู้แจ้งขอทะเบียนบ้าน และทำการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนจะดำเนินการออกเลขที่บ้านและสมุดทะเบียนบ้าน โดยระยะเวลาดำเนินเรื่องจะอยู่ในช่วง 7-30 วัน
- ส่งมอบ : เมื่อเลขที่บ้านและสมุดทะเบียนบ้านออก นายทะเบียนจะทำการส่งมอบให้กับผู้แจ้งขอทะเบียนบ้าน
- ย้ายเข้า : เมื่อได้ทะเบียนบ้านเป็นที่เรียบร้อยแล้วก็สามารถดำเนินการย้ายชื่อผู้อยู่อาศัยเข้าทะเบียนบ้านได้
ต้องการแจ้งชื่อย้ายเข้า-ออกทะเบียนบ้านทำอย่างไร?
ผู้ที่เป็นเจ้าบ้านมีหน้าที่ในการแจ้งย้ายชื่อเข้าหรือออกจากทะเบียนบ้าน หากต้องการเดินเรื่องจะต้องแจ้งต่อนายทะเบียนภายใน 15 วันนับตั้งแต่วันที่มีการย้ายเข้าหรือย้ายออก ซึ่งการทำเรื่องย้ายชื่อเข้า-ออกจากทะเบียนบ้านจะต้องใช้เอกสารดังนี้
เอกสารสำหรับการแจ้งย้ายเข้าทะเบียนบ้าน
- บัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าบ้าน
- สำเนาทะเบียนบ้าน (ฉบับเจ้าบ้าน)
- ใบแจ้งย้ายที่อยู่ (ท.ร.6) ตอนที่ 1 และ 2 โดยเจ้าบ้านลงนามยินยอมให้ย้ายเข้าแล้ว
- กรณีที่ผู้แจ้งย้ายไม่ใช่เจ้าบ้านจะต้องมีหนังสือมอบหมายจากเจ้าบ้าน พร้อมยื่นบัตรประชาชนต่อนายทะเบียนด้วย
เอกสารสำหรับการแจ้งย้ายเข้าทะเบียนบ้าน
- บัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าบ้าน
- สำเนาทะเบียนบ้าน (ฉบับเจ้าบ้าน)
- บัตรประจำตัวประชาชนของผู้ย้ายที่อยู่
- กรณีที่ผู้แจ้งย้ายไม่ใช่เจ้าบ้านจะต้องมีหนังสือมอบหมายจากเจ้าบ้าน พร้อมยื่นบัตรประชาชนต่อนายทะเบียนด้วย
หากมีบ้านหลายหลัง จะใส่ชื่อในทะเบียนบ้านอย่างไร?
ตามกฎหมาย 1 บุคคลจะมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านได้เพียงฉบับเดียวเท่านั้น หากมีบ้านหลายหลังอาจต้องใช้ชื่อของคนในครอบครัวมาใส่แทน เนื่องจากการมีชื่อในทะเบียนบ้านหลายเล่มจะมีผลกระทบต่อบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับทะเบียนบ้าน
1. ทะเบียนบ้านไม่มีชื่อได้ไหม?
ทะเบียนบ้านไม่มีชื่อได้ แต่อาจมีเรื่องภาษีเมื่อขายบ้าน สำหรับบ้านที่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านและถือครองไม่ถึง 1 ปีจะต้องเสียภาษีธุรกิจตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 244) พ.ศ. 2534
2. สามารถขอทะเบียนบ้านแทนบุคคลอื่นได้หรือไม่?
กรณีที่เจ้าของบ้านไม่สามารถยื่นเรื่องขอทะเบียนบ้านด้วยตนเอง เจ้าของบ้านสามารถมอบหมายให้บุคคลอื่นติดต่อขอทะเบียนบ้านแทนได้
3. ทะเบียนบ้านชำรุดหรือสูญหาย ควรทำอย่างไร
กรณีที่ทะเบียนบ้านชำรุดหรือสูญหาย สามารถยื่นคำร้องต่อสำนักทะเบียนเพื่อขอทะเบียนบ้านเล่มใหม่ได้ โดยเอกสารที่ต้องเตรียมคือ บัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าบ้าน หรือหากเจ้าบ้านไม่สามารถยื่นเรื่องด้วยตนเองจะต้องมีหนังสือมอบอำนาจ บัตรประจำตัวประชาชนของผู้มอบและผู้รับมอบ
ซื้อบ้านหลังใหม่ ยื่นขอทะเบียนบ้านไม่ยากอย่างที่คิด
ทะเบียนบ้านก็เปรียบเสมือนบัตรประจำตัวของบ้านหลังนั้น ๆ ที่ทุกบ้านจะต้องมี เมื่อสร้างบ้านใหม่แล้วเสร็จ เจ้าของบ้านมีหน้าที่ยื่นขอทะเบียนบ้านภายใน 15 วันตามกฎหมาย ซึ่งขั้นตอนการขอเลขที่บ้านในปัจจุบันไม่ยุ่งยากอย่างที่คิด ไม่ว่าจะยื่นแบบปกติหรือยื่นแบบออนไลน์ก็สามารถทำได้ง่าย ๆ เพื่อให้การเดินเรื่องเป็นไปอย่างราบรื่น แนะนำให้เตรียมเอกสารสำคัญให้พร้อม และตรวจสอบความถูกต้องให้เรียบร้อยก่อนยื่นเรื่องขอทะเบียนบ้าน
